2013–2015

Bir Daha Asla!: Geçmişle Yüzleşme ve Özür Sergisi

Geçmiş üzerine tartışmalar, son yıllarda hem yaşadığımız coğrafyada hem de dünyanın başka yerlerinde, politik ve sosyal alanda gitgide daha fazla yer kaplıyor. Geçmişle yüzleşme ve özür talebi, bu tartışmaların çatışma noktalarından en önemlisi.

Geçmişle yüzleşme, Türkiye'nin 'başına açılmış bir belâ' değil dünyanın gündemindeki bir mesele, evrensel bir dava. Bu nedenle uluslararası örneklere bakarak karşılaştırma yapmak; Türkiye'deki unutma kültürünü dönüştürmek ve adalet duygusunu onarıcı bir hatırlama kültürünün uygarlık sürecinin bir parçası olduğunu kabul etmek açısından önemli. Bu yönüyle geçmişle yüzleşme ve özür, nasıl bir toplumda yaşamak istediğimiz ve nasıl bir ortak gelecek kurmak istediğimizle de ilgili.

"Bir Daha Asla!: Geçmişle Yüzleşme ve Özür" sergisi, geçmişle yüzleşme deneyimlerini ve özür dileme eylemini, toplumların ortak demokrasi kültürünü oluşturma mücadelesi bağlamında ilişkisel olarak ele almaya çalışıyor. Sergi, sekiz vakaya yakından bakarak geçmişte yaşanan hak ihlalleri, katliamlar, soykırım ve insanlık suçlarıyla devletlerin nasıl yüzleştikleri, hangi süreçlerden geçtikleri, nasıl özür diledikleri ve dilenen özrün anlamı üzerine düşünmeye çalışıyor.

Sergide özel olarak incelediğimiz vakaların yanı sıra, günümüze kadar dilenmiş olan resmî özürlerin kapsamlı bir haritası da yer alıyor. Elazar Barkan ve Graham G. Dodds'un danışmanlığında hazırlanan, tasarımcı ve sanatçı Mahir M. Yavuz'un görselleştirdiği bu özel proje, resmi özürleri, tarihsel bağlam ve mekân ilişkisi üzerinden ele alıyor.

Proje dâhilinde iki de kitap hazırlandı. Serginin tamamlayıcısı niteliğindeki katalog, Depo'dan ücretsiz edinilebilir. Sergi kapsamında ele aldığımız vakaların ayrıntılı olarak incelendiği metinlerle beraber, geçmişle yüzleşme üzerine çalışan yazar ve akademisyenlerin katkılarının yer aldığı kitap ise "Bir Daha Asla!: Geçmişle Yüzleşme ve Özür" adıyla İletişim Yayınları tarafından basıldı.

Sergi daha sonra web ortamına aktarılmış, İzmir, Diyarbakır ve Samsun'a da götürülmüş, buralarda sergiye eşlik eden söyleşiler düzenlenmiştir.

Sergi Takvimi

25 Ekim - 15 Aralık 2013, İstanbul, Depo
2 – 25 Mayıs 2014, İzmir, Resim Heykel Müzesi Kültür Park Sanat Galerisi
4 – 29 Haziran 2014, Diyarbakır, Amed Sanat Galerisi
10 - 25 Ekim 2014, Samsun, Atatürk Kültür Merkezi Devlet Güzel Sanatlar Galerisi
10 Aralık 2014 - 30 Ocak 2015, Bursa, Nilüfer Belediyesi Nâzım Hikmet Kültürevi Yeraltı Sanat Galerisi
7 Şubat - 1 Mart 2015, Ankara, Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi

Proje koordinatörleri

Asena Günal (editör)
Önder Özengi (küratör)
Özlem Yalçınkaya

Vaka metinleri

Mehmet Sinan Birdal
Derviş Aydın Akkoç

Akademik danışman

Elazar Barkan

Resmî özürler listesi

Graham G. Dodds

Sergi tasarım

Sarper Takkeci

Sergi ve katalog grafik tasarım ve uygulama

Fevkalade

Veri haritalama

Mahir M. Yavuz

Video montaj

Sevgi Ortaç

Fotoğraf baskıya hazırlama

Derin Korman

Çeviriler

Irazca Geray
Liz Amado
Barış Yıldırım
Aslı Çetinkaya
Aylin Ülçer
Çiçek Öztek
Balca Ergener

Sergi tasarım uygulama

Şantiye Destek

Fotoğraf baskı

DAKA A.Ş.

Folyo baskı

3T Reklam
Baskı Mas Matbaacılık A.Ş.

Bir Daha Asla!: Geçmişle Yüzleşme ve Özür, Açık Toplum Vakfı ve Anadolu Kültür'ün ortak projesidir.